अनुक्रमणिका पहा
📄 निर्गम उतारा म्हणजे काय? (What is Nirgam Utara?)
Nirgam Utara (निर्गम उतारा / प्रवेश निर्गम उतारा) is an official certified extract from a school's Admission Register (प्रवेश-निर्गम नोंदवही). Every school maintains this register recording the entry and exit of every student — including their full name, father's name, date of birth, caste, admission number, date of admission, date of leaving, reason for leaving, and the certifying officer's signature. When a student or their family needs a verified copy of this record — especially when the original TC (Transfer Certificate) or LC (Leaving Certificate) is lost, damaged, or unavailable — the school principal issues a Nirgam Utara as an authenticated extract.
Unlike a TC/LC which is a one-time document issued when a student leaves, the Nirgam Utara can be issued anytime later — even decades after the student has left the school. It is widely used for caste certificate verification, caste validity proceedings, Aaple Sarkar/Setu Kendra certificate applications, job document verification, scholarship claims, and as proof of father/grandfather's school education record.
निर्गम उतारा (Nirgam Utara) म्हणजे शाळेच्या प्रवेश-निर्गम नोंदवहीतील (Admission Register) अधिकृत प्रमाणित उतारा होय. प्रत्येक शाळा विद्यार्थ्यांच्या प्रवेश व निर्गमाची नोंदवही ठेवते — ज्यामध्ये विद्यार्थ्याचे पूर्ण नाव, वडिलांचे नाव, जन्मतारीख, जात, प्रवेश क्रमांक, प्रवेश तारीख, शाळा सोडण्याची तारीख, सोडण्याचे कारण आणि अधिकाऱ्याची सही नमूद असते. जेव्हा मूळ TC/LC हरवते, खराब होते किंवा जुन्या नोंदी लागतात तेव्हा मुख्याध्यापक या नोंदवहीतून निर्गम उतारा काढून देतात.
TC/LC शाळा सोडताना एकदाच मिळतो, पण निर्गम उतारा कितीही वर्षांनंतर मिळू शकतो. जात प्रमाणपत्र पडताळणी, जात वैधता, आपले सरकार/सेतू प्रमाणपत्र अर्ज, नोकरी कागदपत्र पडताळणी, शिष्यवृत्ती आणि वडिलांचा/आजोबांचा शालेय पुरावा म्हणून निर्गम उतारा मोठ्या प्रमाणात वापरला जातो.
१ निर्गम उतारा कोण देतो? (Who Can Issue?)
School Principal
मुख्याध्यापक / Headmaster
Admission Register
प्रवेश-निर्गम नोंदवही आधारित
Official Seal & Signature
अधिकृत शिक्का व सही
फक्त शाळेचे मुख्याध्यापक / प्राचार्य (Principal / Headmaster) निर्गम उतारा देऊ शकतात. हा उतारा शाळेच्या प्रवेश-निर्गम नोंदवही (General Register / Admission Register) मधून काढला जातो.
निर्गम उतारामध्ये खालील तपशील नमूद असतात:
- प्रवेश क्रमांक (Admission Number / General Register Number)
- विद्यार्थ्याचे पूर्ण नाव (Student Full Name)
- वडिलांचे / पालकांचे नाव (Father's / Guardian's Name)
- जन्मतारीख (Date of Birth — अंकी व अक्षरी)
- जात / धर्म (Caste / Religion)
- मागील शाळा (Previous School)
- प्रवेश तारीख व वर्ग (Date of Admission & Class)
- निर्गम तारीख व वर्ग (Date of Leaving & Class)
- शाळा सोडण्याचे कारण (Reason for Leaving)
- शेरा / Remarks
- अधिकाऱ्याची सही (Certifying Officer's Signature with Seal)
२ निर्गम उतारा कधी लागतो? (When is it Required?)
For School Students / विद्यार्थ्यांसाठी
प्राथमिक / माध्यमिक शाळा पूर्ण
After completing primary or high school education
TC / LC हरवल्यास
When Transfer Certificate or Leaving Certificate is lost
Duplicate TC आवश्यक
When applying for duplicate Transfer Certificate
जुनी शालेय नोंद हवी
When old school record is required for any purpose
For Caste Certificate / जात प्रमाणपत्रासाठी
TC/LC उपलब्ध नसताना
When TC/LC is not available for caste certificate application
वडील/आजोबांचा शालेय पुरावा
Father/grandfather school education proof for caste verification
For Caste Validity / जात वैधतेसाठी
जुनी शालेय नोंद आवश्यक
Old school register record required for caste validity committee proceedings
For Aaple Sarkar / Setu Services
TC मागितला जातो तेव्हा
When TC is demanded for government certificate application
जुना शिक्षण पुरावा
When old education proof required for Aaple Sarkar / Setu Kendra
For Jobs / नोकरीसाठी
शैक्षणिक इतिहास पडताळणी
Verification of educational history during job background check
३ TC vs LC vs Bonafide vs निर्गम उतारा
| Document | Issued By | Purpose | Replacement? |
|---|---|---|---|
| TC (Transfer Certificate) | School (at time of leaving) | Proof of leaving one school to join another | Duplicate TC possible |
| LC (Leaving Certificate) | School (same as TC, MH term) | Same as TC — Maharashtra uses LC term | Duplicate LC possible |
| Bonafide Certificate | School (while student is enrolled) | Proof of current enrollment in school | Can be re-issued |
| निर्गम उतारा (Nirgam Utara) | School Principal (anytime) | Certified extract from Admission Register | Can be issued anytime — even decades later |
Important Note
TC/LC एकदाच मिळतो — शाळा सोडताना. निर्गम उतारा कधीही मिळू शकतो — कारण तो नोंदवहीतील उतारा आहे, मूळ प्रमाणपत्र नाही.
४ आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)
लेखी अर्ज / Written Application
मुख्याध्यापकांना उद्देशून निर्गम उतारा मागणी अर्ज
आधार कार्ड प्रत / Aadhaar Copy
विद्यार्थी किंवा अर्जदाराचे आधार कार्ड झेरॉक्स
शाळा ओळखपत्र / School ID
उपलब्ध असल्यास (if available)
गुणपत्रिका प्रत / Marksheet Copy
शेवटच्या वर्गाची गुणपत्रिका झेरॉक्स
पालक विनंती पत्र / Guardian Letter
जुन्या नोंदीसाठी — वडिलांच्या/आजोबांच्या निर्गम उताऱ्यासाठी पालकाचे विनंतीपत्र
५ निर्गम उतारा अर्ज नमुना (Application Format — Marathi)
दिनांक: ____/____/________
प्रति,
मा. मुख्याध्यापक,
_________________________________________ (शाळेचे नाव व पत्ता)
विषय: प्रवेश-निर्गम नोंदवहीतील उतारा (निर्गम उतारा) देण्याबाबत अर्ज
महोदय / महोदया,
सविनय विनंती अशी की, मी/माझे पाल्य _________________________ (विद्यार्थ्याचे पूर्ण नाव) हे/ही आपल्या शाळेत इयत्ता ________ ते इयत्ता ________ मध्ये शिक्षण घेत होतो/होती. प्रवेश क्रमांक ____________ (माहीत असल्यास).
निर्गम उतारा आवश्यकतेचे कारण:
☐ TC/LC हरवल्यामुळे ☐ जात प्रमाणपत्रासाठी ☐ जात वैधतेसाठी ☐ नोकरी पडताळणीसाठी ☐ शिष्यवृत्तीसाठी ☐ इतर: _________________
तरी आपणास विनंती आहे की, प्रवेश-निर्गम नोंदवहीतून माझा/माझ्या पाल्याचा निर्गम उतारा (Certified Extract from Admission Register) शिक्का व सही सह देण्यात यावा.
सोबत कागदपत्रे:
१. आधार कार्ड प्रत २. गुणपत्रिका प्रत ३. शाळा ओळखपत्र (उपलब्ध असल्यास)
आपला/आपली विश्वासू,
_________________________
(अर्जदाराचे नाव व सही)
मोबाईल: ____________________
हा अर्ज नमुना मार्गदर्शनासाठी आहे. शाळेनुसार स्वरूपात फरक असू शकतो.
६ निर्गम उतारा मिळवण्याची प्रक्रिया (Step-by-Step)
शाळेला भेट द्या
Visit the school where you studied. जिथे शिक्षण घेतले त्या शाळेला भेट द्या.
लेखी अर्ज सादर करा
Submit written application to the Principal addressed for Nirgam Utara. वरील नमुन्यानुसार अर्ज सादर करा.
कागदपत्रे जोडा
Attach Aadhaar copy, marksheet copy, school ID (if available). आवश्यक कागदपत्रे जोडा.
नोंदवही पडताळणी
School clerk verifies admission register records. शाळा लिपिक प्रवेश-निर्गम नोंदवही तपासतो.
मुख्याध्यापक मान्यता
Principal approves and signs the Nirgam Utara. मुख्याध्यापक मान्यता देतात.
शिक्का व निर्गम
Nirgam Utara issued with official seal and signature. शिक्का व सहीसह निर्गम उतारा दिला जातो.
३–७ दिवस
Processing Time (typical)
शाळेनुसार
Fees may vary school to school
📥 Download Application Format
Important
हा अर्ज नमुना (Application Format) आहे — प्रत्यक्ष निर्गम उतारा नाही. प्रत्यक्ष निर्गम उतारा फक्त शाळेच्या मुख्याध्यापकांकडूनच मिळतो.
७ निर्गम उतारा vs 7/12 उतारा — Confusion Clear
निर्गम उतारा (Nirgam Utara)
- 📚 शैक्षणिक कागदपत्र (Education Record)
- 🏫 शाळेच्या प्रवेश-निर्गम नोंदवहीतील उतारा
- 👨🏫 मुख्याध्यापकांकडून मिळतो
- 📋 विद्यार्थ्याची शालेय माहिती
7/12 उतारा (Satbara Utara)
- 🌾 जमीन कागदपत्र (Land Record)
- 🏛️ तलाठी कार्यालयातील जमीन नोंद
- 👨💼 तलाठ्यांकडून / ऑनलाइन मिळतो
- 📋 जमिनीची मालकी व पीक माहिती
सारांश: "उतारा" या शब्दामुळे गोंधळ होतो — पण निर्गम उतारा = शालेय नोंद आणि 7/12 उतारा = जमीन नोंद. दोन्ही पूर्णपणे वेगळे कागदपत्रे आहेत.
❓ FAQ — वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
Nirgam Utara kya hota hai?
Nirgam Utara (निर्गम उतारा) is an official certified extract from a school's admission register. It contains student's full details — name, father's name, DOB, admission number, entry/exit dates and reason for leaving. शाळेच्या प्रवेश-निर्गम नोंदवहीतील अधिकृत प्रमाणित उतारा.
निर्गम उतारा म्हणजे काय? (Nirgam Utara meaning in Marathi)
निर्गम उतारा म्हणजे शाळेच्या प्रवेश-निर्गम नोंदवहीतील (Admission Register) अधिकृत प्रमाणित उतारा. यामध्ये विद्यार्थ्याचे नाव, वडिलांचे नाव, जन्मतारीख, प्रवेश क्रमांक, प्रवेश-निर्गम तारीख आणि शाळा सोडण्याचे कारण नमूद असते. हा उतारा मुख्याध्यापकांच्या सही व शिक्क्यासह मिळतो.
Nirgam Utara in English meaning?
Nirgam Utara translates to "School Leaving Record Extract" or "Certified Extract from Admission Register" in English. It is an authenticated copy of a student's entry in the school's general register.
Nirgam Utara kaise nikale? / कसा मिळवायचा?
शाळेला भेट द्या → मुख्याध्यापकांना लेखी अर्ज करा → आधार, गुणपत्रिका प्रत जोडा → शाळा लिपिक नोंदवही तपासतो → मुख्याध्यापक सही-शिक्का करून देतात. साधारणपणे ३-७ दिवसांत मिळतो. Visit your school → submit application to Principal → attach documents → clerk verifies register → Principal signs and seals.
Nirgam Utara kaha milta hai?
निर्गम उतारा फक्त ज्या शाळेत तुम्ही शिकला होता त्या शाळेकडूनच मिळतो. ऑनलाइन मिळत नाही — फक्त अर्ज नमुना डाउनलोड करता येतो. Nirgam Utara is issued only by the school where you studied. Cannot be obtained online.
School Nirgam Utara in Marathi format kaisa hota hai?
शाळा निर्गम उतारामध्ये — प्रवेश क्रमांक, विद्यार्थ्याचे पूर्ण नाव, वडिलांचे नाव, जन्मतारीख (अंकी व अक्षरी), जात, धर्म, मागील शाळा, प्रवेश तारीख, निर्गम तारीख, शाळा सोडण्याचे कारण, शेरा — या सर्व तपशीलांसह मुख्याध्यापकांच्या सही-शिक्क्यासह मिळतो.
Duplicate TC ke liye Nirgam Utara chalega kya?
हो! Duplicate TC/LC अर्जासोबत निर्गम उतारा सपोर्टिंग डॉक्युमेंट म्हणून मोठ्या प्रमाणात स्वीकारला जातो. Yes, Nirgam Utara is widely accepted as supporting document when applying for duplicate TC/LC.
निर्गम उतारा आणि 7/12 उतारा मध्ये काय फरक आहे?
निर्गम उतारा = शाळेच्या प्रवेश नोंदवहीतील शैक्षणिक उतारा (Education Record). 7/12 उतारा (सातबारा) = तलाठी कार्यालयातील जमीन मालकी नोंद (Land Record). "उतारा" शब्द सारखा असला तरी दोन्ही पूर्णपणे वेगळे कागदपत्रे आहेत.
निर्गम उतारा अर्ज नमुना डाउनलोड करा
मराठी अर्ज — शाळेत सादर करण्यासाठी तयार. Print करा आणि शाळेत जमा करा.
Farmer ID Card Guide
शेतकरी ओळखपत्र संपूर्ण मार्गदर्शक
बांधकाम कामगार योजना
MAHABOCW संपूर्ण मार्गदर्शक
Mr. Rajat
AuthorCSC / Maha e-Seva Kendra Sanchalak · Samaj Sevak · Website Developer
हा लेख Mr. Rajat यांनी लिहिलेला आहे — जे स्वतः CSC सांचालक आहेत आणि SETU Suvidha या प्लॅटफॉर्मचे संस्थापक आहेत.
Author बद्दल अधिक जाणून घ्या